Het Oranjevaasje: Nederlandse glastraditie, koninklijke symboliek en het verhaal van achter het beroemde Oranjevaasje
Het Oranjevaasje neemt een bijzondere plaats in binnen de Nederlandse glasgeschiedenis. Het is geen decoratief gebruiksobject, maar een betekenisdrager, ontstaan op het snijvlak van ambacht, nationale identiteit en historische momenten rond het Koninklijk Huis. Door de jaren heen groeide het oranjevaasje uit tot een tastbaar symbool van herdenken, vieren en doorgeven.
De oorsprong van het Oranjevaasje
De traditie van het Oranjevaasje kreeg vooral vorm in de twintigste eeuw, toen Nederlandse glasfabrieken en ontwerpers vaasjes gingen uitbrengen ter gelegenheid van koninklijke gebeurtenissen. Geboortes, huwelijken, jubilea en nationale mijlpalen werden vastgelegd in glas, vaak in een oranje kleurstelling, verwijzend naar het Huis van Oranje.
Deze vaasjes waren nooit bedoeld als massaproduct. Ze werden ontworpen met aandacht voor vorm, proportie en symboliek, en vrijwel altijd mondgeblazen. Elk exemplaar droeg zo zijn eigen karakter, met subtiele verschillen die het ambacht zichtbaar maakten.
Leerdam als bakermat van de Oranjevaasje-traditie
Leerdam speelt een centrale rol in de geschiedenis van het Oranjevaasje. Als glasstad bij uitstek bracht Leerdam ontwerp, techniek en vakmanschap samen. Hier ontstonden oranjevaasjes die niet alleen herdachten, maar ook esthetisch vernieuwend waren.
De kracht van Leerdams glas zit in de combinatie van technische beheersing en artistieke vrijheid. Dat maakte het mogelijk om zelfs bij kleine objecten, zoals een vaasje, een groot verhaal te vertellen.
Het Bevrijdingsvaasje: een icoon in glas
Binnen deze traditie neemt het Bevrijdingsvaasje een uitzonderlijke plaats in. Dit beroemde oranjevaasje werd uitgegeven ter gelegenheid van de bevrijding van Nederland na de Tweede Wereldoorlog en groeide uit tot een van de meest herkenbare glaskunstobjecten uit de Nederlandse geschiedenis.
Het Bevrijdingsvaasje staat symbool voor vrijheid, herstel en hoop. In een periode van wederopbouw, waarin materialen schaars waren en het land zich opnieuw moest uitvinden, werd glas ingezet als drager van betekenis. Klein van formaat, maar groots in zeggingskracht.
Binnen deze rijke traditie nemen ook onze hedendaagse oranjevaasjeseen bijzondere plaats in, waarin historie en ambacht op eigentijdse wijze worden voortgezet.
Hoe het Bevrijdingsvaasje werd gemaakt
Het Bevrijdingsvaasje werd mondgeblazen door ervaren glasblazers, vaak onder sobere omstandigheden. De vormgeving was bewust eenvoudig: ingetogen, evenwichtig en helder. Geen overdaad, geen decoratie die afleidde — juist de eenvoud gaf het ontwerp zijn kracht.
De oranje tint verwees subtiel naar nationale verbondenheid. Elk vaasje werd met de hand gevormd, waardoor geen twee exemplaren exact gelijk waren. Die kleine variaties zijn vandaag de dag nog steeds zichtbaar en vormen het bewijs van echt vakmanschap.
Juist deze combinatie van eenvoud, ambacht en historische lading maakte het Bevrijdingsvaasje tot een icoon — niet alleen een herinnering aan bevrijding, maar ook aan veerkracht en menselijke waardigheid.
Het Oranjevaasje als drager van waarden
Wat alle Oranjevaasjes verbindt, is dat zij geen letterlijke verhalen vertellen. Ze tonen geen portretten en geen expliciete symboliek, maar verbeelden waarden. Glas — kwetsbaar en sterk tegelijk — leent zich bij uitstek voor die rol.
Het Oranjevaasje staat daarmee voor continuïteit, verbondenheid en reflectie. Het nodigt uit tot stilte en betekenis, eerder dan tot spektakel.
Het Oranjevaasje “Claus 100”: een eigentijds eerbetoon in glas
In 2026 krijgt deze traditie een nieuwe, eigentijdse voortzetting met het Oranjevaasje “Claus 100”, ontworpen ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Prins Claus (6 september 2026).
Dit Oranjevaasje is geen letterlijke herdenking en geen historiserend object. Het is een persoonlijke interpretatie in glas, geïnspireerd op de waarden waarvoor Prins Claus stond: menselijkheid, bescheidenheid, betrokkenheid en openheid.
Vorm, betekenis en ambacht
Het ontwerp van het Oranjevaasje “Claus 100” zoekt bewust de rust op. De vorm is ingetogen en evenwichtig, met ruimte voor licht en transparantie. Geen nadrukkelijke symbolen, maar een stille verwijzing naar karakter en inhoud.
Zoals bij de klassieke Oranjevaasjes wordt ook dit vaasje mondgeblazen door een Leerdamse meesterglasblazer. Elk exemplaar ontstaat uit het samenspel tussen vuur, adem en hand — waardoor geen twee vaasjes exact gelijk zijn. Dat maakt ieder stuk uniek en persoonlijk.
Van Bevrijdingsvaasje tot Claus 100: een levende traditie
Waar het Bevrijdingsvaasje symbool stond voor vrijheid en wederopbouw, staat het Oranjevaasje “Claus 100” voor menselijkheid en verbondenheid. Beide objecten tonen hoe glas kan fungeren als tijdsdrager: het vangt niet alleen licht, maar ook betekenis.
Zo vormt het nieuwste Oranjevaasje geen breuk met de traditie, maar een voortzetting ervan. Een hedendaags hoofdstuk in een lange geschiedenis van Nederlandse glaskunst.
Een erfstuk voor nu en later
Het Oranjevaasje is bedoeld om te blijven. Om te bewaren, door te geven en opnieuw te bekijken. Of het nu gaat om het Bevrijdingsvaasje of het Oranjevaasje “Claus 100”, elk vaasje markeert een moment, maar overstijgt de tijd.
Juist daarin schuilt de kracht van deze traditie: klein van formaat, groot in betekenis.
